പൌരവകാശം
ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ നിന്നും പൊതുജനങ്ങൾക്കു ലഭിക്കേണ്ട സേവനങ്ങളും അവകാശങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാണ് പഞ്ചായത്ത് തല പൗരാവകാശ രേഖ (Citizen's Charter) തയ്യാറാക്കിയിട്ടുള്ളത്. പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസുകളിൽ നിന്ന് വിവിധ സേവനങ്ങൾ കൃത്യസമയത്ത് കൈപ്പറ്റാൻ ഓരോ പൗരനും അവകാശമുണ്ട്.
പഞ്ചായത്തുകളിൽ പൗരന്മാർക്ക് പ്രധാനമായും ഉള്ള അവകാശങ്ങളും സേവനങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
1. പ്രധാനപ്പെട്ട പൗരാവകാശങ്ങളും സേവനങ്ങളും
- സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളും ലൈസൻസുകളും: ജനന-മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ, വിവാഹ രജിസ്ട്രേഷൻ, കൈവശാവകാശ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, കെട്ടിട നമ്പർ, കച്ചവട സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള ലൈസൻസ് എന്നിവ നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ നേടിയെടുക്കാനുള്ള അവകാശം.
- വികസന പദ്ധതികളുടെ പ്രയോജനം: ഗ്രാമസഭകളിൽ പങ്കെടുക്കാനും, ലൈഫ് മിഷൻ പോലുള്ള ഭവന പദ്ധതികൾ, തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി, മറ്റ് ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ എന്നിവയ്ക്ക് അർഹതയനുസരിച്ച് അപേക്ഷിക്കാനും ഉള്ള അവകാശം.
- പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ അറിയാനുള്ള അവകാശം: പഞ്ചായത്ത് ഫണ്ട് വിനിയോഗം, വാർഷിക പദ്ധതികൾ, എസ്റ്റിമേറ്റുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം (RTI) ചോദിച്ചറിയാനും പരിശോധിക്കാനുമുള്ള അവകാശം.
2. സേവന അവകാശ നിയമം (Right to Services Act)
കേരള സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയ സേവന അവകാശ നിയമപ്രകാരം, പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസുകളിൽ നിന്നും ലഭിക്കേണ്ട വിവിധ സേവനങ്ങൾ കൃത്യസമയത്ത് നൽകാൻ അധികാരികൾ ബാധ്യസ്ഥരാണ്. നിശ്ചിത ദിവസത്തിനകം സേവനം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ അതിനെതിരെ അപ്പീൽ നൽകാനുള്ള അവകാശവും പൗരനുണ്ട്.